kaafinews.com
Akhri :Taariikh Nololeedkii Uu Soo Marey Halyeygii ReerSomaliland Alle Godka Ha U Nuuree Marxuum Maxamed X.Ibraahin Cigaal
May 3, 2017 - Written by admin
waxayna ku aadantahay 15-sano guuradii kasoo wareegtay,
maalin dadweynaha Somaliland iyo inta kale ee
taageerta qaranimada Somaliland-ba ugu
suntahy maalin madaw, maadaama uu alle
oofsaday nin miisaanweyn ku lahaa dhismaha
wadankan Somaliland.
Waa maalintii uu geeriyooday alle godka ha u
nuuree madaxweyneheenii, aasaasihii
Somaliland, Marxuum Maxamed Ibraahin
Cigaal.
Waxan maqaal yar oo kooban oo xus aan ula
jeedo kusoo koobi doona taariikh nololeedkii
marxuumka.
Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal Qaasaalli,
waxaa lagu tilmaami karaa siyaasiyiinta
Soomaaliyeed ee xilalkiisa oo kale qabtay kii
ugu wakhtiga dheeraa nolosha siyaasadda.
Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal wuxuu ku
dhashay sanadkii 1929- kii degmada Odweyne
ee gobolka Togdheer.
Yaraantiisii wuxuu ku barbaaray magaalooyinka
Burco, Berbera iyo Sheekh, oo uu ku
dhameystay waxbarashadiisii malcaamadda
qur’aanka ilaa iyo dugsiga Sheekh.
Wax barasha sare ayuu u tegay oo la xidhiidha
xagga ganacsiga magaalada London, ee
waddanka Britain, waxaana uu dalka dib ugu
laabtay, horaantii sanadihii kontomeeyadii oo
xilligaasi ay aloosnayd dabeyshii xornima-
doonka xisbigii SNL.
Xaaji Cabdkariim Xuseen (CabdiWaraabe) oo ka
hadlayay bilowgii siyaasadda eee marxuum
Maxamed Ibraahim Cigaal waxa uu yidhi
“Maxamed Ibrahim Cigaal, inanyar buu ahaa oo
anigu aabihiibaan saaxiib ahayn, 1953, waxa
uu ahaa aqoonyahanno aan u shaqaynin
maamulka Ingiriiska, oo waxbarasho ugu
maqnaa dalka Ingiriiska, markii uu Maxamed
yimi Somaliland, waxaanu dalka yimi axsaabta
oo dhisan, waxaanu ku tartamay jagadii
xoghayaha Xisbiga SNL ee Berbera, oo uu hayn
jiray Faarax Jire, waanu ku guulaystay jagadaas,
markii dambena waxa loo doortay hoggaankii
ururka SNL, isaga oo bilaabay in si xooggan
horumar uga sameeyo dhinaca siyaasadda.
Maxamed waxa u si weyn u dhaqaajiyay
abaabulkii iyo dhismihii ururkii SNL”
Sanadkii 1956-dii Allaha U Naxariistee
Maxamed Xaji Ibraahim Cigaal waxaa loo
doortay in uu noqdo xooghayihii guud ee
xisbiga SNL, ee u halgamaayey xornimadii
Soomaali-Land.
Bishii may 12 dii, sanadkii 1960-kii, Allaha U
Naxariistee Maxamed Ibraahim Cigaal, wuxuu
gacantiisa ku soo saxiixay, in Soomaali-Land ay
xornimadeeda ka qaadato Dowladda Ingriiska
taariikhdu markii ay ahayd 26-ka Juun ee
sanadka 1960-ka.
Markaasi waxaa Cigaal ku wehliyay heshiiskaas,
rag ay ka mid ahaayeen Cali Garaad Jaamac,
Xaaji Ibraahim Nuur, Axmed Keyse Ducaale, iyo
Maxamuud Cabdi Carraale.
Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal Alaha U
naxariistee wuxuu noqday hogaamiyihii u
horeeyey ee Soomaali-land, kadib markey
xornimadeeda gaadhay 26-kii Juun sanadkii
1960-kii.
Khudbad dheer oo taariikhda ku xusan oo
Cigaal u jeediyey golihii wakiilada ee
Somaliland 1960, markii xornimada Somaliland
uu soo sexeexey waxa kamid ah ahaa
ereyadeedii “
“Waxay ila tahay in la wada maqlay koloneel
secretary-ga waxa ay jawaabtiisi noqotay,
arinkii sidii aynu doonaynay inuu u dhacay
inaad kulligiin ka wada dharagsan tihiin baan u
malaynayaa. Maalintii aanu nimi ee Isniintii
ayaanu hadalkii istaadhnay markaa waxaa
weeyaan in Dawladda Ingiriska ay awalba usii
go’onayd waxa ay doonayaan inay ina
yidhaahdaan, hasa ahaatee midbaa meesha ku
jirtoo waxaa la hubinaayay, waxan la doonayo
ee dawladnimadan la doonayaa in ay tahay mid
dadku wada doonayaan, dad uqalmana
gacantooda ay galayso inay tahay ina kale ayaa
la hubsanaayay.
Labadii casho ee hore ee aanu is-aragnayba
baadhniin uun arrinku la baadhay in dadka
meesha joooga iyo sida dadku siday wax
udoonayaan uun inuu arrinku inaga wada dhab
yahay iyo in uu jibbo uun arinku inaga yahay
ayaa la baadhayay bay ahayd.
Markii taasi caddaatay maalintii Arbacadii
galinkii danbe shalayto ayuu noo yimi koleneel
secretraygii Markaa dabadeetan qudbaddan
imika la sheegayo ayuu akhriyay, hadalka waxa
weeye guntiisi bishaa Jully kowdeeda, inaynu
dawlad ahaanno si aynu walaaladeenn
Soomaaliya isu raaci karno ayuu guntiisi
noqday.
Markaa maanta waddo dheer oo aynu soo
maray ayaynu maanta maxay haydeey joognaa
madaxeedii, hasa ahaate mid tii ka dheer kana
adag ayaynu imika galaynaa dawladnimo loo
qayliyaa dawlidnimaannu doonaynaa la yidhaa
waa ay suurta gashaa oo maanta helnay
dawladnimadeenni, hase ahaate halka kasii
adag, ee aynu maanta madaxa la galay waa dee
helay dawladnimadii lakiin masuuliyad badan
iyo dhib badan ayay la imanaysaa, markaa
maanta dagaalka kii u horeeyay ayaynu helay
oo aynu ku najaxnay ka maanta inagu hadhayna
waa kii ka waynaa .
Markaas inagii maanta ajanabi aynu dibadda
usaarno, ama aynu wada keena ka kaxayno
dhammaynay kaas, waa inaga tagayaa bisha
Julaay ayaynu walaaladeen is raacaynaa
inaguna dalkeeni dadkeeni iyo diinteeniiba
aynu u talinaynaa.
Markaa nimay ku hadhay bay hawli haysaaye,
taladaa maatna talo wayn weeyaan wax badan
baynu indhi ajaanib inoo talinmaayee anagaa
talada qabsanayna ,laynaga bax imika inaga
imika laynoo kala tagay inaynu isu talin
karayno iyo in kale ayaa caalamku ina eegayaa,
Ilaahay wax ha inagula qabtee” .
1-dii July 1960-kii markii gobollaada koofureed
ee Soomaaliya ay iyana xornimadoodii ka
qaateen dowladda Talyaaniga ee ay dhalatay
jamhuuriyadda Soomaaliya, Maxamed Xaaji
Ibraahim Cigaal oo hogaaminaayey wafdigii ka
socday Soomaali-land wuxuu noqday wasiirkii
gaashaandhigga ee ugu horeeyey Soomaaliya.
Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal waxa kale oo
uu noqday wasiirka gaashaandhiga ee
Soomaaliya july, kadibna C/rashiid oo ra’iisal
wasaare ahaa ayaa isku shaandheeyay golihii
wasiirada,ka dibna Cigaal waxa uu noqday
wasiirkii waxbarashada,badhtamihii 1962 kii
ayuu iska casilay jagadaa kadibna isaga iyo
Sheekh Cali Ismaaciil Yacquub iyo Sheekh Cali
Jimcaale ayaa waxay aasaaseen xusbigii
SNC,markii danbena wuxuu ku biiray xusbigii
SYL..
10-kii July 1967-dii, wuxuu noqday Cigaal
ra’iisul-wasaaraha Soomaaliya, markii
Cabdirashiid Cali Sharma’arke loo doortay
xiligaasi madaxweynihii Soomaaliya.
Cigaal mar kale ayaa loo doortay jagadaasi
ra’iisul-wasaaraha doorashooyinkii 1969-kii .
21 Oktoobar 1969-kii markii inqilaabka
milatari oo uu hogaaminayey Maxamed Siyad
Barre, uu ka dhacay Soomaaliya, Maxamed
Ibraahim Cigaal wuxuu ahaa Ra’iisul wasaarihii
ugu dambeeyey ee dowlad soomaaliyeed oo la
doorto, waana la xidhay, wuxuuna Cigaal
Xabsiga ku jiray ilaa iyo 1981-dii bishii
February, marka laga reebo muddo sanad ka
yarayd oo ahayd 1975-tii ilaa iyo 1976-dii, oo
mar loo magacaabay Danjiraha Soomaliya u
fadhiya New-Delhi ee dalka Hindiya, kadibna
islamarkiiba xabsiga ayaa lagu celiyey.
1985-tii waxaa jirtay mar loo magacaabay
Cigaal guddoomiyaha Rugta Ganacsiga, laakiin
kumuu raagin jagadaasi, ee wuu iska casilay
markiiba.
Burburkii dowladdii Soomaaliya ka dib, Cigaal
wuxuu ka qayb galay sanadkii 1991-dii, shirkii
dib-u-heshiisiinta ee Soomaaliya ee Jabuuti,
1993-dii bishii May 5-teedii Cigaal waxaa loo
doortay Madaxweynaha Soomaali-land, iyadoo
jagadaasi dib haddana loogu doortay sanadkii
1997-dii.
Cigaal oo hadal duco iyo dardaaran iskugu jira
ka jeediyey Hargeisa Stadium oo hubkadhigistu
ka dhacaysay 1994kii ayaa waxa ducadiisii ka
mid ahayd
“Maanta halkii uu joogay Nabi Maxamed
calayhi salaatu waa salaam maalintii aad
udirtay Yasrab halkii uu joogay anaga oo
joogna, dadkana adigu aad ii qadartay inaan
madax u noqdo ,waxaan kaaga baryayaaa
ilaahayoow dadkan waxaan kaaga baryayaa:
ALAAHUMA ALIF BAYNA QULUUBIHIM KAMAA
ALAFTA BAYNAA ASXAABI SAYIDINAA
MUHAMED, ALAAHUMA ALIF BAYNA
QULUUBIHIM, WA AYIDHUM BI RUUXIN MIN
CINDIKA, WA ARSIQ MIN RAXMATAN WA
RIDWAANA, RAXMATAN WA RIDWAANA ,
RAXMATAN WA RIDWAANA, AAMINA, AAMIIN
WAL FAATAXA”.
Waa duco turjunkeedu yahay “Alloow isu soo
dhawee quluubta dadkayga, sidii asxaabta, ku
xooji ruux agtaada ka timi, kuna arsaaq
naxariistaada iyo raalli ahaanshaaga”
Marxuum Cigaal waxa bulshada Somaliland iyo
dadka kale ee wadanka daneeyaaba siwayn isku
raacsanyhiin inuu yahay maskaxda ka
danbaysay inay Somaliland noqoto dal
madaxbanaan, isla markaana gaadho halka ay
maanta joogto.
Markii wadanka loo soo doortey inuu
hogaamiyo 1993, dalka kama jirin habayaraate
wax hannaan dawladeed ah oo shaqaynay,
waxana uu wadanka u allifey dhammaan
shuruudaha dawladnimo sida, calanka,
lacagta,passport, DASTUURKA QARANKA iyo
weliba kan ugu muhiimsan oo ah Hannaanka
dawladnimo.
Mudadii ugu adkayd ayuu Cigaal wadanka
kasoo badbaadiyey, waana xilligii jabhadaysiga
oo wadanka ay ku badnaayeen day dayga iyo
isdhaca. Waxa si wayn loogu xasuustaa sidii uu
wadanka ugu sameeeyey hubka dhigista iyo
qaramaynta ciidama beeleedkii daydayga ahaa.
Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal wuxuu
28.4.2002 daweeyn u tagay dalka Koonfurta
Afrika iyadoo ay wehliso marwadiisa Kaltuun
Xaaji Daahir iyo xubno ka tirsan golaha
wasiirada ee Soomaali-Land. Waxana uu ku
geeriyooday magaalada Pretoria 03.05.2002,
waxana aas qaran oo ahaa kii ugu wayn abide e
ka dhaca Somaliland loogu sameeyey galbeedka
magaalada Berbera, oo uu marxuumku
dardaarmay intuu noolaa in lagu aaso aabihiis
agtiisa.
Maxamed Xaji Ibraahim Cigaal Allaha U
Naxariistee, wuxuu guursaday intii uu noolaa
shan dumar ah, wuxuuna dhalay shan caruur
ah oo kala ah saddex wiil iyo laba gabdhood,
oo intaba ay u dhashay Marwo Caasha Saciid
Caabi

COMMENTS
- A. N. & Horumarka
- Afka Hooyo
- Afnugaal
- Aftahan
- Alaybadday
- Aljazeera
- Aljzeera English
- Allaybday
- Almisnews
- altaqwaa
- Amiin Caamir
- Araweelo News
- ASKAR'S BLOG
- awdalpost
- BBC SOMNALI
- Berberatoday
- Berberapress
- Burao university
- Burco Online
- Caroog
- djiboutimedia.com
- Djiboutination
- durdurnews
- Farshaxan
- Gabileynews
- Gabiley24
- Gabooyelive;com
- Gamuur Trading Company
- Gardo
- Geeska.net
- Goljano
- haatufnews
- Hadhwanaagnews
- Hayaannnews
- hornjobs
- Hubaalmedia
- Hargeysa-online
- hoyga suugaanta
- jamhuuriya news
- Murtimaal
- Ogaalnews.Net
- Oodwayne News
- puntboys
- qarannews
- QODAaL.COM
- Qtlhost.COM
- Raadtv international
- Radio somaliland
- Radio Timacade
- Radiohargeysa
- RadioHargeysa24
- Ramaasnews
- Saaxilnews
- SalalNews
- Sallaxlaynews
- Sanaag.org
- Sanlaawenews
- sdwo
- sheekhumal.net
- Somalilandpress
- Somdaily.com
- Somaligoal.com
- Somaliweyn
- sooyaal
- Timacade News
- TogaHerer
- Togdheernews
- tvSomalilandEurope
- Waaheen
- Wanaagfaris
- warya Tv
- Watershed Legal Service
- WAJAALENEWS
- www.caalaminews.com
- www.radiohargaysa.net
- www.Timacade.com
- Xidigtanews
- XOGDOON NEWS
- Xoriyonews