kaafinews.com
FARASKU MA’GALLO AMAANO DUMAR QORAA/MAXAMED FAARAX QOTI
April 28, 2017 - Written by admin

Somaliland waa dad hodan ku ah hiddo samida dhaqan suuban iyo garsoor wanaagsan

oo ay ku dheehan yihiin, gobbanimo, is-jidmarin, is-xaalmarin, isudulqaadasho, is-

dhaahin iyo wada-noolaansho nololeed oo wanaagsan, sidaa awgeed waxa aynu

halkan ku lafa-guridoonaa taxanaha qormadeenan murtida badan xanbaarsan ee gar

xeer-beegti iyo xeerarkeenii ku saabsanaa garnaqsiga dhaqankeena iyo xeerarkii lagu

dabakhi jiray marka ay yimaadaan dhibaatooyin isqabsi ee u baahda in xal loo helo lagu

kala saaro dadka ay dhibaatooyinku dhex-maraan.

Waxaana la yidhaahdaa garnaqsi, isla-markaana waxa loo saaraa guddi-dhaqameed

loo yaqaan xeer-beegti, kuwaasoo u cuskada gar-qaadkooda iyagoo ku dabakhaaya

garahaasi hadba xeerarka uga yaala beelaha ama qabaa’ilka, waxaana jirta cid gaysata

iyo cid xalisa.

Waxa aynu ognahay in ummad kasta oo ku nool dunida guudkeeda ay leeyihiin qaabab

iyo xeerar ay u maraan marka ay soo wajahdo xaalad dhalisa khilaaf iyo iska-

horimaad, laakiinse, marka loo eego keena ayaa ka wanaagsan 100% shuruucda iyo

qawaaniinta ay dunida casriga sheegataa maanta ay ku dhaqanto, sababtoo ah maanta

kuma arkaysid cid isu garaabaysa, cid is-garmarinaysa iyo cid garanaysa gartii

xeerbeegti ee lagu kala bixi jiray, inkastoo, haddana maanta aanay jirin guurtidii

xeerbeegti ahayd ee dadka ku kala hagoogan jirtay marka ay xaajo murugto ee

arrimuhu dhab-qaan.

Dhinaca suugaantana waxa aynu hodan ku lahayn balaaqada murtida suugaaneed oo

loo istcimaali jiray garaha iyo noocyada garaha ah ee lagu dhaqmi jiray, jidka ka

horeeya garta, cadaymaha lagu kala gar helo, sida loo kala gar helo, xeerarka, xeer-

ciqaabeedka iyo kuwa xeerka jebiya sida laga yeelaayo.

Marka laga hadlayo gar xeer-beegti ereyada loo isticmaalo waxa ka mid ah, gar-muslax,

gar-cadaawe, Gar-jid, Gar-xeer, Gar-igmasho, Gar-gudoon, Gar-jillaad, Gar-booli, Gar-

samatalis, Gar-hadimo talis, Maah-maah, Murti, Didiif (dedafayn), Jid-bixin iyo Jid-

bixiye.

Guddiga xeerbeegti ee garta qaadaysaa waa kuwo yaqaan waxa ay ka garnaqayaan

iyo waxa ay ku dhamaanayso, haddii ay muslax tahay iyo haddii gar cadaawe tahayba,

waxaase jiray oo la odhan jiray Samatalis iyo Hadimo talis, taasoo ahayd laba

calaamadood ee lagu kala sooci jiray ragga had iyo goor garaha gala, kuwaas oo u

qaybsami jiray nin daacad ah oo la odhan jiray waa Samatalis iyo nin aan daacad

ahayn oo la odhan jiray Hadimotalis.

Garta hadii la feeniyo ama la Axalo-cunsiiyo cidda garnaqaysaa wax ambiil (Racfaan)

ah lagama qaadan karo, taasina waxa weeye garta adag ee loo yaqaan gar-cadaawe.

Qofku waxa uu yaqaanay sida uu ku gar helayo iyo inay gari meesha ugu jirto iyo

inkale, waxaana dhici jirtay in la kala gar-helo, iyadoo ay gartu noqon jirtay gar-

cadaaladeed iyo gar-eexo, haddii qofka uu gardiid noqdo dhaqanka iyo xeerka ceebbay

ku ahaan jirtay, haddii laga gar helona garawshiinyo ayuu ka bixin jiray, haddii kalese

waxa ay ku noqon jirtay inuu qaato gun-nimo, laakiin ninku wuu gar-qaadan jiray,

taasina waxay qayb ka ahayd hiddosamida dhaqanka iyo gobanimada dadka reer

Somaliland uu lahaan jiray.

Inkastoo cidda garta naqaysaa xataa haddii ay si cadaalad ah garta u qaadaan, cidda

garta laga helay ma’gafto waa layga eexday iyo waxba layma waydiin, sidaa darteed

cidkastaaba haka cabatee cidda gartaqaadaysa waxa mar walba looga baahan yahay

cadaalad iyo inay garta aad uga baaraan-degaan, iskana hubiyaan wixii ay cadaalad

xumo ugaga iman karto.

Dhinacyada kale ee garnaqsanayana waxa mar walba looga baahan yahay inay

gartooda banaanka ku soo akhristaan oo ay qolo waliba dhinaceeda si fiican u ogaato

cidda ay is-hayaan waxa ay xaq ugu leeyihiin iyo waxa dheeraadka ku ah ee ay sitaan,

waayo, waxa fiican inta aad banaanka joogto ee aaddan golaha iman inaad gartaada

soo akhrisato, maxaad gar u leedahay, maxaadanse gar u lahayn, waa inaad talo ku

dartaa oo aanad galin marka aad aragto in lagaa gar helayo si aanad ugu ceeboobin,

haddii aad gar darran tahay aad garawsato, waxa ay Soomaalidu tidhaahdaa "Nin aan

garaw baranini gar ma barran".

Waxa iyana loo baahan yahay inaad malayso cidda aad wada hadlaysaan ee kaa soo

horjeeda inay kaa af-roon tahay (Af-tahamo badan tahay) iyo in hadalkiisa lagaa xigo oo

aanu kufkaaga ahayn, waayo Somalidu waxay tidhaahdaa "Gadh-ba gadh baa la

tusaa".

Sidoo kalena waxa jira hadal aan afkaaga ku wanaagsanayn oo afka Inaadeerkaa ku

wanaagsan, tusaale ahaan, marka soddoggaa ama seedigaakaa soo horjeeddo amaba

ay arrini idin dhexmarto qof xil kugu leh oo aanad afka ku kala waaxi karin, sidaa

darteedna lagaaga toosan yahay odhaahdiisuna ay af cid kale ku wanaagsan tahay.

Somalidu waxay tidhaahdaa "Hadal nin kaa xigo iyo hawl nin kaa xigo midna lama

hororsado".

Laakiin dhaqan xumooyinka soo kordhay waxa ka mid ah in labada reer ama labada qof

oo arrini dhexmarto halkii si wanaagsan loogu gar-qaadi lahaa in gartooda la

mashruuceeyo oo ay waqti dheer qaadato ama cidiba kala saari waydo oo ay isku sii

murgaan oo timaha la isugu sooho ama marka ay arkaan in la isku dilayo ay iyagu

iskood isaga kala dareeraan.

Xiliyadii hore garta laba qof ama laba qolo loo qaadayaa kama ay badan jirin inay

maalin ama habeen iyo maalin socoto xataa marka ay guddidu raagto oo ay debedda u

baxdo, waayo waxa la odhan jiray "Guddi raagtay ama hal meesha ku jira ayey ka

saaraysaa ama hal aan meesha ku jirin ayey soo gelinaysaa", isla markaana hadimada

iyo waxa xun lagama talin jirin, iyadoo xataa hadii aanu qofka aakhiradiisaba u tudhan

ay marka horeba hadimo-taliska iyo eexdu godob aan hadhin leedahay, sidaa darteed

hadii aad cid u gar-qaadayso ha u kala eexan, waayo waxa jirta xikmad Soomaaliyeed

oo tidhaahda "Meesha aad qof ka qaadanayso qof baad kaga tegaysaa"………….la

soco…..

la soco…………………….. Qaybta (2-aad)

Qoraa/ Maxamed Faarax Qoti

Xigahso: Cabdisalaan Maxamed Xirsi (Caara-dhuub)

dhaqanyahan ku xeel-dheer dhinaca suugaanta gabayada

COMMENTS
- A. N. & Horumarka
- Afka Hooyo
- Afnugaal
- Aftahan
- Alaybadday
- Aljazeera
- Aljzeera English
- Allaybday
- Almisnews
- altaqwaa
- Amiin Caamir
- Araweelo News
- ASKAR'S BLOG
- awdalpost
- BBC SOMNALI
- Berberatoday
- Berberapress
- Burao university
- Burco Online
- Caroog
- djiboutimedia.com
- Djiboutination
- durdurnews
- Farshaxan
- Gabileynews
- Gabiley24
- Gabooyelive;com
- Gamuur Trading Company
- Gardo
- Geeska.net
- Goljano
- haatufnews
- Hadhwanaagnews
- Hayaannnews
- hornjobs
- Hubaalmedia
- Hargeysa-online
- hoyga suugaanta
- jamhuuriya news
- Murtimaal
- Ogaalnews.Net
- Oodwayne News
- puntboys
- qarannews
- QODAaL.COM
- Qtlhost.COM
- Raadtv international
- Radio somaliland
- Radio Timacade
- Radiohargeysa
- RadioHargeysa24
- Ramaasnews
- Saaxilnews
- SalalNews
- Sallaxlaynews
- Sanaag.org
- Sanlaawenews
- sdwo
- sheekhumal.net
- Somalilandpress
- Somdaily.com
- Somaligoal.com
- Somaliweyn
- sooyaal
- Timacade News
- TogaHerer
- Togdheernews
- tvSomalilandEurope
- Waaheen
- Wanaagfaris
- warya Tv
- Watershed Legal Service
- WAJAALENEWS
- www.caalaminews.com
- www.radiohargaysa.net
- www.Timacade.com
- Xidigtanews
- XOGDOON NEWS
- Xoriyonews